pobierz artykuł

ŻYWIENIE W DIECIE BEZGLUTENOWEJ

Beata Czernik

Dieta powinna być eliminacyjna, której zadaniem jest dostarczenie pełnowartościowych potraw z wyłączeniem z diety białka roślinnego tj. glutenu zawartego w zbożach i produktach pochodnych. O całkowitej kaloryczności ok. 2000 kcal na dobę. Stosuje się dietę bezglutenową . Stosowanie diety jest uzasadnione w przypadkach nietolerancji glutenu ze względu na   brak możliwości przetworzenia przez organizm i występowanie objawów chorobowych. Dieta powinna być zbilansowana , urozmaicona , uwzględniająca produkty pochodzące z różnych grup żywności oraz dobrze akceptowana.

ZALECENIA I UWAGI

Jedz regularnie. Posiłki spożywaj 4-5 razy dziennie, małe objętościowo o stałych porach. Potrawy nie powinny być zbyt gorące ani zbyt zimne.

Technologia produkcji potraw może obejmować dowolne termiczne procesy technologiczne : smażenie, pieczenie, duszenie, gotowanie, gotowanie na parze.

Spożywane produkty nie mogą zawierać glutenu. Do produktów zawierających gluten należą przede wszystkim środki spożywcze wyprodukowane na bazie surowców zbożowych,pochodzących z pszenicy, żyta, jęczmienia i owsa, takie jak : bułki, chleb pszenny, pszenno-żytni, żytni, razowy, pieczywo chrupkie, pumpernikiel, a także kasze ( manna, jęczmienna, perłowa, pęczak ), makarony, płatki owsiane, otręby i kiełki z tych zbóż.

Zupy, sosy i potrawy podprawia się zasmażkami lub zawiesinami z wody i mąki bezglutenowej ( kukurydzianej, ziemniaczanej, ryżowej, gryczanej, z amarantusa, sojowej , cieciorki, tapioki ).

Warzywa i owoce ( wszystkie gatunki ) mogą być spożywane w postaci świeżej , surowej , mrożonej, konserwowanej, w postaci sałatek, surówek.

Wybierając produkty należy dokładnie czytać informacje o składzie na opakowaniu. Szczególną ostrożność należy zachować przy wybieraniu koncentratów, konserw, półproduktów, dań gotowych, gdyż one często zawierają gluten.

Należy szukać takie produkty bezglutenowe, które są oznakowane symbolem graficznym np. znak przekreślonego kłosa .

W przetwory mięsne, takie jak wędliny, szynki, kiełbasy, najlepiej zaopatrywać się u znanych producentów, którzy nie dodają surowców zawierających gluten. Najlepiej wytwarzać je samemu ze świeżego mięsa w domowych warunkach.

Dietę warto też wzbogacić w suszone owoce, orzechy, ziarna słonecznika, sezamu czy pestki dyni, które dostaczają błonnika pokarmowego, a także składników mineralnych i witamin.

Potrawy należy przyprawiać solą, pieprzem, chili, ziołami, sokiem z cytryny, cynamonem, gałką muszkatołową.

Przykładowe jadłospisy  

ŚNIADANIE

OBIAD

PODWIECZOREK

KOLACJA

bawarka, chleb kukurydziany, masło, ser biały z rzodkiewką,

sałata zielona

koperkowa z ziemn., bitki wołowe , ćwikła , kasza gryczana, kompot

budyń śmietank.

z sokiem z owoców leśnych

herbata, pieczywo ryżowe, masło, schab wędzony domowy, pomidor

herbata z cytryną,bułka gryczna, masło, pasta z awokado z czosnkiem, papryka czerwona

ryżowa, udko z kurcz. piecz.,

surówka z białej kapusty, ziemniaki, kompot

sałatka owocowa

(banan,arbuz,kiwi,

żurawina)

herbata zielona, piecz.chrupkie kukurydz.,masło, pasta mięsna

z jarzynami

mleko, bułka sojowa, masło, miód naturalny

barszcz z ziemn., wieprzow. dusz., makaron z mąki kukur.

warzywa z wody , kompot

biszkopt (z mąki

ziemniacz.), mus

jabłkowy

herbata owoc.,pieczywo ryżowe, masło, baleron wędzony domowy,

sałatka z pomidora i ogórka kisz.

bawarka, chleb grycz., masło, pasta z twarogu i tuńczyka,

ogórek zielony

kalafiorowa z ziemniakami, placek z cukini   po węgiersku, mizeria, kompot

kisiel z truskawkami

herbata z cytr.,chleb kukurydz., masło, klops wieprzowy, sałata lodowa

herbata owoc.,bułka gryczana,

masło, jajecznica ze szczyp.,

papryka żółta

pomidor.z ryżem, rolada z piersi z kurcz.,sałatka z kap.

czerw.,kluski śląskie,kompot

kefir z owocami suszonymi, banan

herbata, ryż z jabłkami ,tłuszczem

i cukrem

herbata, musli z płatków kukurydzianych na mleku

zupa krem z dyni z upraż. pestkami ,gołąbki z mięsem, sos pieczarkowy, kompot

ciastka bezgluten.,

sok marchwiowo-

jabłkowy

herbata ziel.,bułka gryczana,

masło, polędwica domowa,

sałatka jarzynowa

mleko, chałka sojowa, masło, powidła śliwkowe

krupnik z kaszą grycz., ryba po grecku w jarzynach,

ziemniaki, kompot

galaretka owocowa z malinami

herbata z cytryną, omlet z mąki

kukurydzianej ze szpinakiem,

sałata rzymska, pomidorki koktajl.

                                         Produkty i potrawy wskazane i przeciwskazane w diecie bezglutenowej

PRODUKTY I POTRAWY

ZALECANE

PRZECIWSKAZANE

napoje

mleko świeże, w proszku, skondensowane,bawarka,

śmietana, kefir, maślanka, jogurt naturalny, herbata, herbaty owocowe, ziołowe, kawa naturalna, soki, wody mineralne, kompoty, napary z ziół

napoje czekoladowe, kawa zbożowa, kakao owsiane, napoje ze słodem z jęczmienia lub innych zbóż zawierających gluten, jogurty owocowe, maślanki owocowe, piwo

produkty

zbożowe

zboża naturalnie niezawierające gluten : ryż biały, dzikii brązowy, kukurydza, gryka, proso, amarantus, teff, soja, sorgo, quinoa, mąki i kasze ze zbóż naturalnie bezglutenowych ( kasza jaglana z prosa, gryczana, sojowa ), płatki ryżowe,skrobia kukurydz., ryżowa, z tapioki, gotowe mieszanki mączne bezglutenowe,pieczywo i makarony z mąk bezglut., kaszki dla dzieci ryżowe i kukurydziane, chrupki kukurydziane, popcorn, bułka tarta bezglutenowa

pszenica, pszenżyto, jęczmień, żyto, zwykły owies, mąka pszenna, żytnia, jęczmienna,

płatki pszenne, jęczmienne, żytnie, owsiane,

kasza manna, jęczmienna ( pęczak, perłowa,

mazurska ), kuskus, kasze owsiane, kaszki

błyskawiczne zbożowe, mleczno-zbożowe,

makaron pszenny, żytni, pierogi, pyzy, kopytka,

naleśniki, pieczywo - każde, które nie jest oznaczone jako bezglutenowe ( chleb biały, razowy, bułki, bagietki, maca, pumpernikiel,

pieczywo chrupkie, precle), cukiernicze pieczywo suche (herbatniki, ciastka, wafle,

biszkopty, pierniki, suchary, paluszki itp.),

ciasta, ciastka, drożdżówki, pizza, bułka tarta

dodatki do pieczywa

nieprzetworzony ser biały, żółty, wędliny, kiełbasy, szynki (wytwarzane w domowych warunkach), jajka, pasty z jaj, pasty mięsne, jarzynowe, musy, dżemy, marmolady, powidła, miód naturalny

serki topione, tanie sery żółte ( tzw. wyroby seropodobne ), gotowe sery białe do serników,

sery z niebieską pleśnią, kiełbasy, wędliny ( także te wysokogatunkowe np. polędwica, szynka),wędliny podrob.( pasztetowa, pasztet ),

salceson, parówki, konserwy rybne i mięsne

tłuszcze

masło,margaryna,smalec,boczek i słonina wędzona

domowa, olej roślinny, oliwa z oliwek

olej z kiełków pszenicy

zupy i sosy

domowe zupy i sosy ze świeżych i mrożonych warzyw z dozwolonych produktów

zupy w proszku ( instant ), kostki bulionowe,

zupy i sosy zaprawiane mąką,zupy z makaron.,

z lanym ciastem, żurek, barszcz biały

dodatki do zup

ryż biały, brązowy i dziki, kasza jaglana, gryczana,

ziemniaki, suche nasiona roślin strączkowych

kasza manna, jęczmienna, lane ciasto, grzanki, kluski francuskie, kluski kładzione, makarony

mięso, drób, ryby

świeże nieprzetworzone mięso, ryby, owoce morza,

drób

budynie mięsne,pulpety mięsne,kotlety mielone, zrazy,kaszanka, hamburgery, panierki do mięs

i ryb, oraz potrawy panierowane

potrawy półmięsne

i bezmięsne

risotto z mięsem, z warzywami, gołąbki, potrawy na bazie mąk bezglutenowych : łazanki z kapustą, bigos, fasolka po bretońsku, naleśniki, makaron z serem, kluski śląskie, ryż z jabłkami, omlety

wszystkie potrawy półmięsne i bezmięsne na

bazie mąk zawierających gluten

warzywa

i przetwory

z warzyw

wszystkie warzywa świeże, mrożone, w postaci sałatek, surówek, kiszone, konserwowane ( bez dodatków ), strączkowe ( soczewica, groch, fasola, cieciorka ), ziemniaki        

warzywa smażone, panierowane, sałatki z majonezem i dresingami o nieznanym składzie,

przeciery pomidorowe , niektóre fasole w puszkach, marynaty

owoce

wszystkie owoce : świeże, mrożone, w postaci

sałatek, konserwowane,

wsady owocowe

cukier,

słodycze,

desery

cukier, kisiele i budynie domowe z mąki ziemniacz., galaretki owocowe, bezy, landrynki, kompoty, ciasta

i ciastka przygotowane z dozwolonych produktów,

ciastka i ciasta gotowe bezglutenowe

czekolady, batony, nadziewane cukierki, żelki,

wafle, gumy do żucia, gotowe budynie ( mogą

zawierać mąkę pszenną ), lody, ciasta i ciastka przygotowane z dodatkiem   niedozwolonych zbóż , z niedozwolonym proszkiem do piecz., cukier waniliowy, słód jęczmienny, chipsy

przyprawy

sól, pieprz, chili, ocet winny, jabłkowy, sok z cytryny, zielona pietruszka, zielony koperek, szczypiorek, majeranek, zioła, cynamon, gałka muszkatołowa

vegeta, papryka słodka, keczup, musztarda,

majonez, mieszanki przyprawowe, sosy w

proszku,gotowe dipy,sosy sojowe, pomidorowe,

curry, dresingi, kwasek cytrynowy

inne

proszek do piecz.bezglutenowy, soda spożywcza,

drożdże

zwykły proszek do piecz., opłatki świąteczne, preparaty do odchudzania, niektóre leki i preparaty wielowitaminowe, niektóre aromaty

pobierz artykuł


Beata Czernik, Bożena Hoinkes

Wraz z wiekiem w organizmie pojawiają się zmiany, które dotyczą praktycznie wszystkich narządów i układów. Powodują one nie tylko gorsze samopoczucie, ale też gorsze funkcjonowanie, mniejszą odporność, zwiększoną podatność na choroby i urazy oraz spowolnienie procesu przemiany materii. Po sześćdziesiątce systematycznie spada też zawartość wody w organizmie, co jest przyczyną m.in. coraz słabszej kondycji skóry. Ponieważ osoby w wieku podeszłym często słabiej odczuwają pragnienie, dużo szybciej dochodzi u nich do zagrażającego życiu odwodnienia. Ludzie starsi powinni pić co najmniej 2 l płynów dziennie w postaci wody mineralnej niegazowanej, słabej herbaty, rozcieńczonych soków owocowych (bez dodatku cukru) lub warzywnych.

Podstawowym błędem żywieniowym popełnianym przez osoby starsze jest zjadanie nadmiernej ilości tłuszczów, głównie pochodzenia zwierzęcego, oraz węglowodanów prostych kosztem błonnika. Dieta osób starszych jest zbyt uboga w warzywa, owoce, orzechy. Z wiekiem rośnie zapotrzebowanie na białko (najlepiej pochodzące z chudego mięsa, ryb i produktów mlecznych). Organizm osoby starszej potrzebuje tyle samo składników odżywczych, ale mniej energii, ponieważ spada metabolizm. Ponieważ osoba starsza jest z reguły mniej aktywna rośnie zapas tłuszczu w organizmie. Powinna ona spożywać o 20-30% mniej kaloryczne posiłki. Mimo iż liczba kalorii musi być mniejsza, zawartość witamin i składników mineralnych nie zmienia się, a w pewnych przypadkach (wapń) może zwiększyć się.

Szczególnie cenne dla seniora z produktów zbożowych są kasze gruboziarniste (gryczana, jaglana), pieczywo razowe, mąki i makarony brązowe, płatki owsiane. Wszystkie one są nie tylko bogatym źródłem błonnika pokarmowego, ale również witamin z grupy B i wielu minerałów (m.in. magnezu usprawniającego pracę mózgu i ułatwiającego koncentrację).
Warzywa podobnie jak produkty zbożowe, są doskonałym źródłem błonnika, witamin i składników mineralnych (m.in.potasu, który ma właściwości obniżające ciśnienie krwi). Dodatkową zaletą warzyw jest to, że zawierają znaczne ilości różnego rodzaju antyoksydantów opóźniających procesy starzenia.
Owoce zalecane są dojrzałe i miękkie - są bardziej soczyste i łatwiej strawne. Zamiast owoców można pić naturalne soki owocowe (bez dodatku cukru).
Produkty mleczne (mleko, jogurty, maślanki, kefiry, twarogi) są bogatym źródłem wapnia, witamin i łatwo przyswajalnego, pełnowartościowego białka. W codziennej diecie powinny się znaleźć przynajmniej 3 porcje tych produktów. Od czasu do czasu twaróg można zastąpić serem topionym czy żółtym. Jednak nie powinno się to stać nawykiem, gdyż zarówno sery żółte jak i sery do smarowania są produktami bogatymi w sód i fosforany, które utrudniają wchłanianie wapnia.
Mięso, wędliny, ryby, jajka pomimo że wszystkie są źródłem pełnowartościowego białka, nie są sobie równoważne. Tłuste wędliny, mielonki, podroby są produktami, których starsze osoby powinny unikać lub całkowicie wyeliminować. Ich miejsce powinien zająć drób (bez skóry), chuda wieprzowina, wołowina, ryby (co najmniej 2 razy w tygodniu). Należy również spożywać soję, która zawiera komplet aminokwasów, mikro- i makroelementów oraz fitoestrogeny. Grupę produktów bogato białkowych zamykają jajka. Ze względu na cholesterol nie należy jeść więcej niż 2-3 sztuki tygodniowo.
Miód ma właściwości odtruwające - eliminuje z organizmu, ołów i inne metale ciężkie. W miodzie stwierdzono obecność wielu pierwiastków i witamin cennych dla ludzkiego organizmu, takich jak : wapń, żelazo, magnez, fosfor, potas, mangan, witaminę A, B2, B6, B12, kwas foliowy, pantotenowy, biotynę. Ma również właściwości ogólnie wzmacniające, regenerujące i uodparniające. Miód stosuje się jako naturalny antybiotyk, który wspomaga hamowanie rozwoju niepożądanych bakterii w naszym organizmie. Miód wzmacnia serce, koi nerwy a także przyspiesza proces gojenia się ran.
Wino czerwone zwalcza wolne rodniki, chroni przed miażdżycą i zawałem serca. Wywiera korzystny wpływ na układ krwionośny i serce. Należy wypijać kieliszek czerwonego wina do obiadu, jeśli chcesz mieć zdrowe serce, jasny umysł i zachować młodość jak najdłużej.

Poważnym zagrożeniem jest u osób starszych niedożywienie.
Niedożywienie oznacza w dużym skrócie coraz słabsze ciało i zanik masy mięśniowej!!!

Seniorzy nie powinni rezygnować z aktywności fizycznej. Umiarkowana i dostosowana do możliwości, ale jednocześnie jak najczęstsza, nie tylko usprawni metabolizm, wpłynie korzystnie na odporność, wydolność fizyczną, lecz także na stawy i kości. Regularna aktywność zmniejsza ryzyko złamań osteoporotycznych .

Witaminy i pierwiastki potrzebne od zaraz

Wiele starszych osób ma niedobory pierwiastków i witamin. Po 60. roku życia ograniczają spożycie wapnia, który nie wystarcza, by pokryć potrzeby organizmu. Z wiekiem spada jego wchłanianie, więc aby zaspokoić potrzeby organizmu, trzeba jeść go więcej niż wcześniej. Jeśli tego nie zrobimy, ciało zacznie kraść wapń z kości. Ubytek masy kostnej zaczyna się już po czterdziestce. U kobiet proces ten przyśpiesza się w pierwszej dekadzie od menopauzy. Należy wprowadzić do diety modyfikacje – jogurt powinien gościć na stole codziennie.
Również wiele starszych osób ma też niedobór żelaza.
Brakuje im również cynku, co m.in. powoduje spadek funkcji układu odpornościowego i gorsze gojenie się ran.
Występują też braki magnezu, miedzi, potasu.
Jeśli chodzi o witaminy, to w starszym wieku szczególnie wzrasta zapotrzebowanie na witaminę D - już w wieku 51-65 lat. Z wiekiem zmniejsza się metabolizm tej witaminy w wątrobie i nerkach. Mniejsze jest też wytwarzanie witaminy D w skórze po nasłonecznieniu. Poziom witaminy B6 spada nam już po 50. roku życia. Podobnie witamin B2 i B12, kwasu foliowego. Należy to uzupełnić najlepiej dietą, czasem wspomagając się suplementami. Wraz z wiekiem pogarsza się wzrok. Korzystnie na wzrok wpływa witamina A, która jednocześnie wzmocni skórę, włosy i paznokcie. Regularnie przyjmuj luteinę.
Podstawowym źródłem energii w żywieniu powinny być węglowodany złożone, natomiast cukry proste należy ograniczyć. Energia z tłuszczu powinna stanowić tylko 25 – 30%. Białko powinno pełnić funkcje budulcowe. Bardzo ważny w diecie jest błonnik. Należy jeść pieczywo pełnoziarniste, kasze (gryczaną, jęczmienną), brązowy ryż, makarony z razowej mąki. Ponadto należy spożywać produkty mleczne (najlepiej fermentowane), chude mięso i wędliny, ryby, tłuszcze i oleje roślinne, dużo warzyw i owoców. Żegnamy frytki, golonkę i ciasteczka.

Gdzie znajdziemy potrzebne nam witaminy i pierwiastki ?
Witamina A : tran, wątróbka, pełnotłuste mleko, jogurt, masło, ser, śmietana, żółtka jaj, margaryny wzbogacone w tę witaminę, marchew, boćwina, jarmuż, natka pietruszki, szczaw, szpinak, morele suszone.
Witamina B6 : drożdże, kiełki pszenicy, otręby pszenne, nasiona roślin strączkowych, orzechy, mięso (wieprzowina), mleko, jajka, miód naturalny.
Witamina B2 : mleko i przetwory mleczne, jajka, produkty zbożowe gruboziarniste, drożdże, wątróbka (każda), cielęcina, suche nasiona roślin, miód naturalny.
Witamina B12 : wątróbka, mięso wołowe i królicze, mleko i jego przetwory, żółtka jajek, ryby morskie. W witaminę B12 wzbogacane są niektóre soki i napoje owocowe, kisiele, płatki śniadaniowe.
Witamina C : boćwina, brokuły, chrzan, jarmuż, kalafior, kalarepa, kapusty (także kiszona), papryka, natka pietruszki, pomidory, rzepa, koperek, szczaw, szpinak, agrest, cytryny, jeżyny, kiwi, maliny, mandarynki, pomarańcze, porzeczki, truskawki, żurawina, owoce dzikiej róży.
Witamina D : trudno ją zjeść, bo w produktach spożywczych jest jej mało. Jednak występuje w jajkach, maśle, serach, mleku, tranie, drożdżach, grzybach (pieczarki). Ważne jest , by w słoneczny dzień co najmniej 30 minut przebywać na powietrzu.
Witamina E : oleje roślinne, kiełki i zarodki pszenicy, produkty zbożowe gruboziarniste, natka pietruszki, szpinak, sałata, kukurydza, żółtka jaj, mleko i jego przetwory.
Kwas foliowy : warzywa liściaste (sałata, szpinak, jarmuż, natka pietruszki), brokuły, owoce cytrusowe, drożdże, wątróbka, pełne ziarna zbóż, kefir, żółte sery, rośliny strączkowe, miód naturalny.
Wapń : mleko i przetwory mleczne, przetwory rybne zawierające szkielety rybne (sardynki, szprotki), jajka, pieczywo i kasze gruboziarniste, suche nasiona roślin strączkowych, kakao, orzechy, jarmuż, miód naturalny.
Magnez : warzywa liściaste, kiełki zbóż, otręby, produkty zbożowe z pełnego przemiału, nasiona roślin strączkowych, kukurydza, banany, orzechy, migdały oraz mleko (w mniejszych ilościach)
Cynk : mięso, mleko i jego przetwory, produkty zbożowe pełnoziarniste, nasiona roślin strączkowych, jajka.
Potas : suche nasiona roślin strączkowych, ziemniaki, buraki, boćwina, brukselka, brokuły, jarmuż, kapusta włoska, czosnek, chrzan, marchew, natka pietruszki, seler, szczaw, szparagi, pomidory, awokado, banany, melon, porzeczki, kiwi, owoce suszone, migdały, orzechy, wiórki kokosowe, pestki dyni, nasiona słonecznika, mak niebieski, pieczywo razowe, kasza gryczana, mleko w proszku, zagęszczone, miód naturalny.
Żelazo : wątróbka, serce, drób, ryby, żółtka jajek, pełne ziarna zbóż, otręby, zarodki pszenne, nasiona roślin strączkowych, szpinak, natka pietruszki, szczaw, boćwina, bób, groszek zielony, jarmuż, buraki, suszone owoce, miód naturalny.

 

 

pobierz artykuł
                                                                      

Beata Czernik

Dieta bezpurynowa jest stosowana u pacjentów z dną moczanową. Dieta powinna być lekkostrawna, w której maksymalnemu ograniczeniu ulegają produkty o wysokiej zawartości związków purynowych. Całkowita kaloryczność powinna wynosić ok. 2000 kcal na dobę. Dieta powinna dostarczać odpowiedniej ilości białka, tłuszczu, węglowodanów, witamin i składników mineralnych . Powinna być bogata w węglowodany , które wzmagają   wydalanie moczanów   z moczem, natomiast uboga w tłuszcze, które powodują wchłanianie zwrotne moczanów do organizmu.

ZALECENIA I UWAGI

Jedz regularnie. Posiłki spożywaj 4-5 razy dziennie, małe objętościowo o stałych porach. Potrawy nie powinny być zbyt gorące ani zbyt zimne. Ostatni posiłek powinien być spożyty 3-4 godziny przed snem, ponieważ w nocy w czasie snu zwiększa się ilość zatrzymanego w organizmie kwasu moczowego.

Stosuje się potrawy gotowane w wodzie i na parze. Zupy i sosy sporządza się na wywarach warzywnych. Potrawy podprawia się zawiesinami z wody i mąki. Zabrania się używania zasmażek . Zakazane jest spożywanie rosołów i wywarów z kości.

Mięso podaje się tylko gotowane w dużej ilości wody . Zabrania się spożywania potraw smażonych , pieczonych i duszonych .

Do pokarmów bogatych w związki purynowe należą : wyciągi z mięsa, dziczyzna, podroby, sardynki, śledzie, kakao, czekolada, mocna herbata, czekolada. Nieco mniej tych związków zawierają : groch, fasola, bób, soczewica, szpinak     i grzyby.

Zaleca się spożywanie węglowodanów złożonych pochodzących z takich produktów jak : pieczywo jasne i ciemne, makarony i kasze jasne i ciemne, ryże, ziemniaki, warzywa i owoce.

Należy ograniczyć spożycie mięsa ,podrobów, ryb. Całkowicie wykluczyć wszystkie rodzaje wędlin i konserw. Zawierają duże ilości związków purynowych.

Tłuszcze stosuje się w ograniczonych ilościach (masło, oliwa z oliwek, oleje , margaryny miękkie, śmietankę). Zabrania się natomiast spożywania takich tłuszczów jak : smalec , sadło , słonina , boczek wędzony.

Warzywa i owoce można spożywać na surowo. Podawać zarówno w postaci gotowanej, jak i w postaci surówek.

Potrawy należy przyprawiać kwaskiem cytrynowym, sokiem z cytryny, zieloną pietruszką, zielonym koperkiem, majerankiem, cynamonem, wanilią. Należy ograniczyć sól, vegetę, a wykluczyć pieprz, ocet, musztardę.

Całkowicie zrezygnuj z alkoholu i palenia tytoniu.

Przykładowe jadłospisy  

ŚNIADANIE

II ŚNIADANIE

OBIAD

PODWIECZOREK

KOLACJA

mleko , rogal, masło, miód naturalny

kisiel owocowy

dyniowa z grzankami,

dorsz w jarzynach po grecku, ziemniaki

jabłko

herbata owocowa , graham, masło, twarożek ze szczypiorkiem

kawa zboż. z ml.,masło, razowy, jajko / miękko

jogurt owocowy

pomidorowa z ryżem,

kluski na parze z sosem truskawkowym

biszkopty

herbata, bułka, masło,

pasta z tuńczyka (w sosie

własnym)

bawarka, bułka grahamka sał. z sałaty ziel.,awokado

pomidora i feta z sosem

winegrette

budyń waniliowy

jarzynowa z makar.,

kotlet z jaj , ćwikła ,

ziemniaki

koktajl owocowy

herbata z cytryną , ryż

z jabłkami , masłem , cukrem i cynamonem

kawa zboż. z ml., chleb,

masło, ser twarogowy z rzodkiewką

musli z bakaliami na mleku

barszcz z ziemniakami

gołąbki z kapustą,

sos pomidorowy

sok pomarańczowy

naturalny

herbata owocowa, bułka z dynią, masło , ser żółty ,

pomidor

bawarka, chleb razowy,

masło, jajecznica, sałata

zielona

keks biszkoptowy

krupnik, kotlety ziemniaczane, sos koperkowy ,surówka       z kapusty kiszonej

galaretka wiśniowa

herbata z cytr., bułka ,

masło , pasta warzywna

kawa zboż z ml., bułka , masło, sałatka z pomidora

pomarańcza

koperkowa z ziemn.,

udko gotow. 1/2 szt., ryż,mizeria z jogurtem

sok marchewki

herbata owocowa, pierogi ruskie z cebulką

kawa zboż. z ml, graham,

masło, powidła

jogurt naturalny

ryżowa, jajko sadzone,

kasza gryczana, sałata lodowa z sosem winegrette

sałatka owocowa

herbata zielona, graham

z ziarnami , masło , pasta z mięsa i warzyw

                                        Produkty i potrawy wskazane i przeciwskazane w dnie moczanowej

PRODUKTY I POTRAWY

ZALECANE

PRZECIWSKAZANE

napoje

mleko, przetwory mleczne, kawa zboż. z mlekiem , bawarka, słaba herbata, herbata owocowa, ziołowa,

soki owocowe, warzywne, kompoty, napoje mleczno

-owocowe, niegazowane wody mineralne

alkoholowe, kakao, płynna czekolada, kawa,

prawdziwa, mocna herbata, wody i napoje gazowane

pieczywo

pszenne, żytnie, razowe, pieczywo półcukiernicze, suchary, biszkopty

-

dodatki do pieczywa

chudy twaróg, jajka, dżemy, marmolada, powidła, miód naturalny

w ograniczonej ilości : ser żółty

tłusty twaróg , ser topiony, sery dojrzewające, wszystkie rodzaje wędlin i konserw

tłuszcze

w ogranicz. ilości : masło, margaryny, oleje, oliwa z oliwek

smalec, słonina, łój, boczek

zupy i sosy

na wywarach warzywnych, podprawiane zawiesiną z mąki i wody lub mleka, mleczne, owocowe

sosy łagodne, warzywne, owocowe, mleczne

zagęszczane zawiesiną z mąki i wody lub mleka

tłuste, zawiesiste na wywarach mięsnych,

kostnych, grzybowych, zasmażane,

pikantne z warzyw kapustnych, strączkowych,

esencjonalne rosoły, buliony;

sosy ostre : chrzanowy, musztardowy,

cebulowy, śmietanowy, majonezowy

dodatki do zup

chleb, grzanki, kasze, ryż, makarony, lane ciasto,

ziemniaki, groszek ptysiowy

suche nasiona roślin strączkowych

mięso, drób, ryby

w ograniczonej ilości : gotowane chude mięso wołowe, wieprzowe, drobiowe , ryby

tłusta wołowina, wieprzowina, ryby, baranina,

dziczyzna, drób, flaki, mózg,

potrawy pieczone, smażone, wędzone, marynowane

potrawy półmięsne

i bezmięsne

budynie z mięsa gotowanego, kasz, makaronu, warzyw, risotto z mięsem ,warzywami, gołąbki, knedle leniwe pierogi, kluski / parze, kluski śląskie, pierogi z mięsem, owocami, warzywami, naleśniki, omlety

wszelkie potrawy smażone na tłuszczu : placki

ziemniaczane, bliny, kotlety, krokiety ;

bigos, łazanki z kapustą, fasolka po bretońsku

potrawy z jaj

jajka na miękko, twardo, omlety, jajecznica na parze

potrawy z jaj smażone

ziemniaki

gotowane, w całości, w postaci puree

pieczone, odsmażane, smażone z tłuszczem : frytki, krążki, placki, chipsy

warzywa

młode, soczyste : marchew, pietruszka, seler, buraki, dynia, pomidory, warzywa kapustne, kalafior, pory, brokuły, cebula, rzodkiewka , kalarepa ,ogórki ziel.,

sałata zielona, lodowa, chrzan      

rabarbar, szpinak, szczaw, groszek zielony,

fasolka szparagowa, wszystkie strączkowe

suche

potrawy z warzyw smażone, marynowane

owoce

dojrzałe, soczyste wszystkie owoce

owoce suszone : jabłka, śliwki, gruszki, rodzynki

-

desery

kisiele, budynie, galaretki owocowe, kompoty, musy, bezy, suflety, biszkopty, keksy, soki owocowe, koktajle mleczno-owocowe

tłuste ciasta, torty, desery z używkami, batony,

czekolada, lody, chałwa, słodycze zawierające

kakao, orzechy

przyprawy

łagodne : sok z cytryny, kwasek cytrynowy, zielona

pietruszka, zielony koperek, szczypiorek, melisa, majeranek, cynamon, wanilia

w ograniczonej ilości : ocet winny, sól, wegeta

ostre : ocet, pieprz, papryka , chili, curry, ziele

angielskie, liść laurowy, gałka muszkatołowa,

gorczyca, musztarda

Beata Czernik

pobierz artykuł

Dieta powinna być lekkostrawna, o całkowitej kaloryczności ok. 2000 kcal na dobę. Wymaga od chorego picia dużej ilości płynów. Ma to zapobiec krystalizacji szczawianów. Zaleca się ograniczenie spożycia produktów bogatych w szczawiany i wapń, aby ograniczyć wytrącenie się złogów w postaci szczawianu wapnia ze składników moczu. Nie należy jednak zbytnio ograniczać spożycia wapnia, ponieważ jest on niezbędny do budowy kości, a jego niedobór wpływa na zwiększenie wchłaniania i wydalania szczawianów prowadząc do powstania złogów. Dlatego zaleca się umiarkowane spożycie nabiału.

ZALECENIA I UWAGI

Jedz regularnie. Posiłki spożywaj 5 - 6 razy dziennie, małe objętościowo o stałych porach. Potrawy nie powinny być zbyt gorące ani zbyt zimne. Posiłki powinny być spożywane spokojnie, bez pośpiechu. Ostatni posiłek powinien być jedzony około 3 godziny przed pójściem spać.

Stosuje się potrawy gotowane w wodzie i na parze, pieczone w folii lub w pergaminie i duszone bez tłuszczu. Zabrania się podawania potraw pieczonych i smażonych w głębokim tłuszczu. Dozwoloną ilość tłuszczu dodaje się w postaci surowej do gotowych potraw . Zupy i sosy sporządza się na wywarach warzywnych. Potrawy podprawia się zawiesinami z wody i mąki. Zabrania się używania zasmażek i śmietany.

Zaleca się spożywanie produktów obfitujących w błonnik. Dlatego w diecie wskazane są warzywa i owoce spożywane w postaci surowej. Nie powinno zabraknąć produktów zbożowych pełnoziarnistych.

Zaleca się umiarkowane spożycie nabiału i jaj.

Należy ograniczyć spożycie białka zwierzęcego zawartego w mięsie , przetworach mięsnych, rybach . Dieta bogata            

w te produkty również może sprzyjać powstawaniu kamicy nerkowej.

Tłuszcze stosuje się łatwostrawne tj. margaryny miękkie, oliwę z oliwek , śmietankę. Zabrania się natomiast spożywania takich tłuszczów jak : smalec , słonina , łój, boczek wędzony, tłuste wędliny, śmietanę . Masło dodawane na surowo do potraw jest dozwolone.

Powinno się ograniczyć spożywanie soli kuchennej, przypraw zawierających glutaminian sodu, ponieważ zwiększają one wydalanie moczanu sodu i wapnia z organizmu.

Bardzo ważne jest wypijanie odpowiedniej ilości płynów w ciągu dnia. Wskazane jest wypijanie około 2-3 litrów płynów na dzień w postaci wody mineralnej, soków owocowych. Pomocne jest picie naparów z ziół ( liście mącznicy, brzozy,

ziele nawłoci, korzeń lubczyka ). Po posiłkach , przed pójściem spać i po wstaniu z łóżka należy wypić 2 szklanki płynu.

Picie płynu przed pójściem spać rozcieńcza mocz w ciągu nocy. Zapewni to lepsze "przepłukiwanie nerek", a tym samym ograniczenie powstawania kamieni.

Potrawy należy przyprawiać kwaskiem cytrynowym, ziołami, zieloną pietruszką, zielonym koperkiem, majerankiem, cynamonem, wanilią. Należy ograniczyć sól, vegetę, a wykluczyć pieprz, ocet, musztardę.

Całkowicie zrezygnuj z papierosów i napojów alkoholowych.

Przykładowe jadłospisy

         ŚNIADANIE

II ŚNIAD.

                   OBIAD

PODWIECZOREK

       KOLACJA

kawa zboż. z ml., masło, graham, powidła

jabłko

pieczarkowa z ziemn.,zrazy dusz.

ćwikła, kasza gryczana,

kisiel trukawkowy

herbata,graham,masło,

pasta warzywna

herbata, żytni, masło, ser biały z rzodkiewką

arbuz

barszcz biały z ziemn., kluski na

parze z sosem jagodowym

biszkopty

herbata owoc., żytni, masło,wędlina drob.,

kawa zboż.czarna,masło, razowy, miód nat.

kefir nat

ryżowa, kopytka ziemniaczane,

sur. z marchwii i jabłka

galaretka owocowa

herbata, razowy, masło,

pasta mięsno-warzywna

herbata, graham, masło,

polędwica drobiowa

sałatka owocowa

kalafiorowa z makar., naleśniki z musem jabłkowym

jogurt naturalny

herbata, graham, masło,

jajecznica / parze

bawarka, żytni, masło, marmolada

budyń waniliowy

krem z dyni z grzank., potrawka z

kurczaka z warzywami, ziemniaki

brzoskwinia

herbata, żytni, masło,

ser żółty

kawa zboż.czarna, masło

razowy, jajko / miękko

maślanka

koperkowa z ziemn.,ryż z jabłkami

z cukrem i tłuszczem

pomarańcza

herbata, razowy,masło,

szynka konserwowa

herbata owoc., graham,

masło, serek homogeniz.

ciasto biszkopt.

barszcz z ziemniakami, makaron z warzywami, sos koperkowy

sałatka owocowa

herbata, graham, masło,

pasta rybna

                       Produkty wskazane i przeciwskazane w kamicy szczawianowo-wapniowej

PRODUKTY  

ZALECANE

PRZECIWSKAZANE

pieczywo

i prod.zbożowe

orkiszowe, żytnie, graham, razowe, pszenno-żytnie,

żytnio-razowe

mąka-razowa,orkiszowa,graham, gryczana, owsiana,

kukurydziana

kasze i ryż - ryż brązowy, biały, dziki, kasza pęczak,

gryczna, jaglana, jeczmienna, perłowa

płatki i otreby - płatki owsiane jęczmienne, pszenne,

kukurydziane, otręby pszenne, owsiane

pszenne, mąka pszenna, ryż biały, kasza manna, makarony z mąki pszennej

dodatki do pieczywa

dżemy, marmolady, powidła, miód naturalny

ograniczone - chudy twaróg, sery topione     i żółte, jajka gotow.na miękko, na twardo, jajecznica na parze, chude wędliny drobiowe, szynki wieprzowe, pasty mięsne, rybne

przeciwskazane - tłuste wędliny, konserwy mięsne, rybne, pasztetowa,salceson , ryby wędzone, marynowane

mleko

-

ograniczone - chude mleko i jego przetwory

tłuszcze

olej rzepakowy, lniany, sojowy, słonecznikowy, oliwa z oliwek

ograniczone - masło

przeciwskazane - margaryny twarde,smalec,

słonina, boczek, łój

mięso, drób

ryby

-

ograniczone - chuda wołowina, wieprzowina,

cielęcina, chudy drób, chude gatunki ryb

przeciwskazane - tłusta wołowina, baranina, wieprzowina, dziczyzna, podroby, tłusty drób, tłuste gatunki ryb

warzywa

pietruszka, bakłażany, rzeżucha, brokuły, kabaczki,

dynia, kalafior, pieczarki, cykoria, szparagi,ogórki,

brukiew, kalarepa, papryka, rzodkiewka, grzyby, por, cebula, brukselka, kukurydza

ograniczone - ziemniaki, seler, marchew, buraki, pomidory, sałata zielona i lodowa,

wszystkie rodzaje kapust, nasiona roślin

strączkowych

przeciwskazane - szpinak, szczaw, rabarbar,

boćwina, kiszonki, koncentraty zup i sosów

owoce

jabłka, gruszki, czereśnie, wiśnie, poziomki, maliny,

jagody, jeżyny,porzeczki czarne i białe, granat, melon, arbuz, brzoskwinie, nektarynki, morele, mandarynki,

ananas, pomarańcze, grejpfrut, kiwi

ograniczone - śliwki , agrest, truskawki, winogrona, czerwona porzeczka, cytryny

przeciwskazane - figi suszone

napoje

woda mineralna niegazowana, słaba herbata, herbaty

owocowe, napary ziołowe, kawa zbożowa, soki owoc.

kawa naturalna, kakao, mocna herbata, woda mineralna gazowana , napoje gazowane, bardzo słodkie soki i napoje

przyprawy

zioła : bazylia, szałwia, rozmaryn, estragon, oregano,

pietruszka zielona, koperek zielony, ziele angielskie,

liście laurowe, wanilia, cynamon,

oraniczone - sól, musztarda, curry, imbir

przeciwskazane - ocet, pieprz,chili, tabasco i inne przyprawy z glutaminianem sodu

desery

i słodycze

kisiele, galaretki owocowe, budynie, bezy, suflety, biszkopty

ograniczone - cukier

przeciwskazane - czekolada, batony, tłuste ciasta, torty, desery z używkami, chałwa, słodycze zawierające kakao

Beata Czernik

pobierz artykuł

Zadaniem diety jest zapobieganie nadmiernemu wytwarzaniu toksycznych dla organizmu produktów przemiany białkowej, ochrona zmienionych chorobowo narządów - nerek, oraz utrzymanie możliwie dobrego stanu zdrowia. Dieta powinna być lekkostrawna, w której znacznemu ograniczeniu ulega białko i sól kuchenna, o całkowitej kaloryczności ok. 2000 kcal na dobę. Dieta jest ustalana indywidualnie dla każdego pacjenta. Cechą diety jest zmniejszona zawartość białka do granic tolerancji przez chorego. Zalecana zawartość białka w diecie wynosi 40-50g /dobę ( 3/4 ogólnej ilości stanowi białko pochodzenia zwierzęcego). Ważne jest ograniczenie białka roślinnego przez wprowadzenie pieczywa niskobiałkowego. W skrajnych wypadkach białko eliminuje się całkowicie. W diecie wskazana jest kontrola płynów ( ilość zależy od dobowej diurezy i na ogół płyny są ograniczane, więc konieczne jest zmniejszenie w diecie sodu ) oraz elektrolitów : fosforu, sodu, potasu, wapnia, żelaza.

ZALECENIA I UWAGI

Jedz regularnie. Posiłki spożywaj 4 - 5 razy dziennie co 3 godz. aby nie dopuścić do uczucia głodu. Należy jeść posiłki małe objętościowo, bez pośpiechu i w spokoju. Potrawy nie powinny być zbyt gorace ani zbyt zimne.

Technika przyrządzania potraw opiera się na gotowaniu w wodzie i na parze, pieczeniu w pergaminie   i duszeniu bez tłuszczu. Zabrania się podawania potraw smażonych i pieczonych z dodatkiem tłuszczu. Zupy i sosy podprawia się zawiesinami z mąki i wody lub mąki i śmietany, mleka, kefiru, jogurtu. Zabrania się używania zasmażek.

Wszystkie posiłki przyrządza się bez dodatku soli, a dozwoloną jej ilość podaje się osobno.

Białko zwierzęce, pomimo jego niskiej zawartości w diecie, powinno być rozłożone na trzy główne posiłki.

Tłuszcze stosuje się łatwostrawne tj. masło, margaryny miękkie, oleje, oliwę z oliwek, śmietankę i dodaje się je na surowo do gotowych potraw. Zabrania się natomiast spożywania takich tłuszczów jak : smalec, słonina, łój, boczek wędzony.

Z uwagi na ograniczenie płynów w diecie należy ograniczyć zupy.

Ze względu na ograniczenia potasu w diecie wskazane jest wypłukiwanie potasu z warzyw i ziemniaków poprzez moczenie, odlewanie wody w trakcie gotowania i nie wykorzystywanie wywarów.

Potrawy przyprawiać należy sokiem z cytryny, kwaskiem cytrynowym, zieloną pietruszką, zielonym koperkiem, majerankiem, kolendrą, tymiankiem, melisą, miętą, cynamonem, wanilią. Należy wykluczyć wegetę, pieprz czarny, ocet, musztardę.

Całkowicie zrezygnuj z alkoholu i używek.

Przykładowe jadłospisy

ŚNIADANIE

OBIAD

PODWIECZOREK

KOLACJA

kawa zboż. z ml., rogal, masło,dżem brzoskwin.

barszcz z ziemn., makaron         z warzywami, sos koperkowy

kisiel z trukawkami

herbata z cytryną, leniwe pierogi z masłem i cukrem

bawarka, chleb, masło,

miód nat.

szpinakowa z ziemn., risotto z mięsem i warzywami, ćwikła

jabłko

herbata owoc.,chleb, masło,

pasta warzywna, sał.zielona

kawa zboż.czarna,chleb, masło, serek homog.wan.

ryżowa, kopytka ziemniaczane,

sur. z marchwii i jabłka

sałatka owocowa

herbata, bułka słodka,masło,

marmolada

herbata owoc.,graham,

masło, mus jabłkowy

krem z dyni z grzank., potrawka z kurcz.z warzywami, ziemniaki

galaretka owocowa

herbata, kopytka ziemniacz.

z tłuszczem

herbata, bułka, masło, pasta z szynki i warzyw.

koperkowa z ziemnakami, ryż z jabłkami z cukrem i tłuszczem

brzoskwinia

kawa zboż.czarna, bułka, masło, miód nat.

herbata, graham, masło,

marmolada

barszcz biały z ziemn., kluski na

parze z sosem jagodowym

biszkopty

herbata z cytr., graham, masło,ser biały z rzodkiewką

kawa zboż.czarna,chleb,

masło,polędwica,sał.ziel.

krupnik z ziemn., naleśniki z musem jabłkowym

pomarańcza

herbata owoc.,bułka, masło,

pasta warzywna

                              

Produkty i potrawy wskazane i przeciwskazane w przewlekłej niewydolności nerek

                                                      

PRODUKTY I POTRAWY

ZALECANE

PRZECIWSKAZANE

napoje

w ramach dozwolonej ilości płynu słaba herbata,herbaty owocowe, kawa zbożowa, soki owocowe i warzywne, napoje i wody mineralne niegazowane

w ogranicz.ilości : mleko, jogurt, kefir, maślanka

płynna czekolada, kakao, mocna herbata, kawa naturalna, wszystkie napoje alkoholowe, napoje gazowane

pieczywo

w każdej postaci niskobiałkowe, niskosodowe

zbyt świeże, bardzo słone

dodatki do pieczywa

dżem, miód naturalny, marmolada, dodatki warzywne

w ograniczonej ilości : twaróg, mięso gotowane, pasty serowo-warzywne,serowo-rybne,pasty mięsne, mięsno-warzywne

sery topione, żółte, dojrzewające, wędliny , konserwy mięsne i rybne, ryby wędzone oraz marynowane

tłuszcze

dodawane na surowo : masło, margaryny miękkie, oleje ( sojowy, słonecznikowy, rzepakowy ), oliwa z oliwek, śmietanka

smalec,słonina,boczek, łój, margaryny twarde,

kwaśna śmietana

potrawy z jaj

jako dodatek do potraw

gotowane, smażone

zupy i sosy

w ogranicz.ilości : owocowe, warzywne, krupniki, ziemniaczane, na wywarach jarzynowych;

sosy łagodne : koperkowy, pietruszkowy, potrawkowy,

cytrynowy

mleczne, tłuste, zawiesiste, na wywarach miesnych, kostnych,grzybowych,zasmażane, zaprawiane kwaśną śmietaną , pikantne,

z warzyw kapustnych,roślin strączkowych,

ogórkowa, cebulowa, porowa, rosoły, buliony;

sosy ostre, pikantne : grzybowy, chrzanowy, musztardowy, cebulowy

dodatki do zup

bułka, chleb, grzanki, makarony, kluski biszkoptowe, kasza manna, jęczmienna, gryczana, ryż, ziemniaki

groszek ptysiowy, jajka na twardo, nasiona roślin strączkowych

mięso,drób, ryby -           w ramach dozwolonej ilości białka

cielęcina, chuda wołowina, chuda wieprzowina, królik, kurczak, indyk, chude ryby : łosoś, makrela, tuńczyk, halibut

potrawy got. :pulpety,klopsiki,budynie mięsne, potrawki

tłuste gatunki : wieprzowina, baranina, podroby, gęsi, kaczki, dziczyzna, ryby

potrawy marynowane, wędzone, pieczone, smażone

potrawy półmięsne     i bezmięsne

budynie z kasz, warzyw i mięsa, makaron z jarzynami, risotto mięsno-jarzynowe, pierogi z warzywami, ryż z jabłkami, knedle z owocami, kluski śląskie, kopytka, zapiekanki, naleśniki z dżemem, musem owocowym

w ograniczonej ilości : leniwe pierogi

wszystkie potrawy smażone na tłuszczu np. placki ziemniaczane, bliny, kotlety, krokiety, pierogi z mięsem,bigos, fasolka po bretońsku, łazanki z kapustą

warzywa

w ograniaczonej ilości : marchew, pietruszka, seler, buraki, sałata zielona, lodowa, rzodkiewka, dynia, kalafior, brokuł, szpinak, fasolka szparagowa, groszek zielony, szczypiorek

kiszonki, konserwowane octem, warzywa solone, ostro przyprawione, nasiona roślin strączkowych, ogórki, kiszone, konserwowe,

grzyby, czosnek, cebula, pora, brukiew, rzepa,

kalarepa, pomidory, keczup,przecier pomidor.,

awokado

warzywa zasmażane, sałatki z majonezem, musztardą

ziemniaki

gotowane   w całości

smażone z tłuszczem : frytki, krążki, chipsy

owoce

w ograniczonej ilości : jagodowe, cytrusowe, jabłka, brzoskwinie, morele, winogrona, wiśnie, arbuz, melon,

truskawki, śliwki

owoce niedojrzałe, suszone, czereśnie, gruszki, banany, daktyle, kiwi, owoce marynowane

desery

galaretki owocowe, kisiele, musy owocowe, owoce surowe, sałatki owocowe, biszkopty, ciasta z mąki pszennej i ziemniaczanej

w ograniczonej ilości : kompoty, budynie ( desery płynne wlicza się do ogólnej ilości płynów )

torty, ciasta z masami, desery z używkami,

orzechami, kakao, batony, czekolada, chałwa,

lody

przyprawy

cukier, wanilia, cynamon, sok z cytryny, kwasek cytryn., zielona pietruszka, zielony koperek, majeranek, kminek,

tymianek, kolendra, mięta, melisa

w ograniczonej ilości : ocet winny, sól, pieprz ziołowy, papryka słodka, jarzynka

ocet, pieprz czarny, musztarda, papryka ostra, chrzan, wegeta, maggi, kostki bulionowe, ziele

angielskie, liść laurowy

Informacje kontaktowe

Szpital Śląski w Cieszynie

43-400 Cieszyn
ul. Bielska 4

tel. +48 33 854 92 00
fax. +48 33 852 12 24

Formularz kontaktowy

Uwaga! Ten serwis używa plików cookies.

Brak zmiany ustawienia przeglądarki oznacza zgodę na to. Czytaj więcej…

Zrozumiałem
Top