Chemioterapia to metoda leczenia nowotworów, polegająca na podawaniu cytostatyków, mających na celu zniszczenie komórek nowotworowych.
Chemioterapia pozwala na:
- •zmniejszenie objętości guza przed operacją lub radioterapią
- zniszczenie komórek nowotworowych pozostałych w organizmie po zabiegu lub radioterapii
- zniszczenie nowotworu w razie nawrotu choroby lub przerzutów.
Lekarz dobiera leki indywidualnie do każdego pacjenta, biorąc pod uwagę rodzaj nowotworu, obecność chorób współistniejących (np. cukrzyca, choroby serca) czy wcześniejsze chemioterapie.
Leczenie w systemie dziennym jest korzystniejsze dla pacjenta z kilku powodów:
- pozwala większość czasu przebywać z rodziną w domu,
- odczuwać mniejszy stres związany z chemioterapią.
W czasie leczenia mogą wystąpić niepożądane objawy związane z podawaniem leków przeciw nowotworowych tj .
- nudności i wymioty, które mogą wystąpić przed, w trakcie i po chemioterapii,
- biegunka,
- brak apetytu,
- zaburzenia smaku,
- zmiany w obrębie jamy ustnej,
- wypadanie włosów.
Po zakończeniu chemioterapii objawy ustępują, włosy odrastają, a błona śluzowa przewodu pokarmowego regeneruje się. Stopień nasilenia objawów różni się u poszczególnych pacjentów.
Jak postępować, aby zminimalizować skutki uboczne chemioterapii:
- ściśle przestrzegaj zaleceń lekarza,
- przed chemioterapią spożywaj lekkie posiłki,
- jedz częściej w małych ilościach,
- unikaj pokarmów smażonych wzdymających, ciężkostrawnych i o intensywnym zapachu, potraw ostrych i pikantnych,
- nie spożywaj alkoholu,
- zrezygnuj z palenia tytoniu,
- nie jedz granatów i grejpfrutów oraz nie pij soków z tych owoców,
- pij około 2 l płynów przed, w trakcie i dzień po chemioterapii (woda, lekkie kompoty, herbata, woda smakowa z cytryną, imbirem lub domowym sokiem),
- dużo odpoczywaj,
- dbaj o higiena osobistą,
- nie opalaj się,
- zapobiegaj infekcjom – unikaj kontaktu z osobami z objawami grypowymi i dużych skupisk ludzi,
- dbaj o skórę – natłuszczaj, chroń przed urazami,
- stosuj leki zlecone przez lekarza,
- nie przyjmuj bez konsultacji z lekarzem prowadzącym żadnych suplementów diety i witamin
Pamiętaj!
Podanie leków przeciwnowotworowych wymaga ścisłej współpracy pomiędzy pacjentem a personelem medycznym.
Podczas podawania leku drogą dożylną może dojść do niezamierzonego przedostania się leku poza żyłę, dlatego ważne jest zwrócenie uwagi na wystąpienie takich objawów jak:
- ból,
- zaczerwienienie,
- obrzęk,
- inne niepokojące objawy pojawiające się w okolicy założenia kaniuli.
W razie wystąpienia któregokolwiek z tych objawów proszę natychmiast zgłosić ten fakt pielęgniarce!
Zadbaj o swoje naczynia żylne poprzez wykonywanie ćwiczeń zgodnie z zaleceniami personelu.
W warunkach domowych na działanie leków cytostatycznych i ich metabolitów są również narażone osoby z najbliższego otoczenia, wspólnie zamieszkujące z pacjentem. Do 7 dni po cyklu chemioterapii z organizmu są wydalane produkty przemiany leku przez skórę, z moczem, kałem, żółcią oraz podczas wymiotów, dlatego najbliżsi z otoczenia pacjenta powinni stosować się do poniższych zaleceń:
- starannie myj i dezynfekuj łazienkę i toaletę, z której skorzystał chory,
- dokładnie myj ręce,
- korzystaj z rękawic ochronnych podczas kontaktu z wydzielinami chorego,
- bieliznę i pościel chorego pierz osobno,
- często wietrz pomieszczenia w których przebywa chory.
Warto na czas pobytu w oddziale zabrać do poczytania dobrą książkę, ulubione czasopismo, drobną przekąskę i wodę do picia. W czasie podaży leku można oglądać telewizję, zdrzemnąć się, odpocząć.
Chemioterapia bywa uciążliwa, jednak zaufaj, że jest po to, aby Ci pomóc.
Pytaj personel o wszystko, co jest dla Ciebie niejasne.
Opracowały:
Anna Konecka
Beata Budzik
